środa, 21 marca 2012

Bez internetu ani rusz

Bez internetu ani rusz

Czym jest uzależnienie? Definicji jest pewnie całe mnóstwo, ale można przyjąć, że jest to nabyta potrzeba zażywania określonej substancji (lub wykonywania jakiejś czynności), tak silna, że przekracza ona możliwości kontroli osoby uzależnionej. Uzależnienia się nie dziedziczy, choć nie ulega wątpliwości, że wzorce zachowań wyniesione z domu rodzinnego mają tu jednak pewne znaczenie. Uzależnienie jest chorobą.

Wbrew pozorom nie świadczy o braku silnej woli, odpowiedzialności, czy o słabości charakteru. Co więcej, uzależnień nie rozpatrujemy w kategoriach moralnych.

Uzależnienie od środków chemicznych zmieniających świadomość (tytoń, alkohol, narkotyki, leki itp.) znane jest od bardzo dawna, jednak pierwszym uzależnieniem, które nie wymaga przyjmowania substancji chemicznej było chyba uzależnienie od gier. Po nim przyszły następne. Siecioholizm jest najmłodszym z nich, ale i historia komputerów osobistych i internetu nie jest specjalnie długa. Poza tym, dochodzi tu jeszcze jeden element - nieustanne, dynamiczne zmiany. Jeśli jeszcze kilkanaście lat temu można było zakładać, że dostęp do Internetu umożliwia komputer, to w chwili obecnej wystarczy do tego celu większość telefonów komórkowych. W roku 2010 lub 2011 przekroczona została w Polsce magiczna bariera 50% - tylu bowiem Polaków uzyskało, w domu lub miejscu pracy, stały dostęp do internetu. Wydaje mi się jednak, że statystyki nie ujmują dostępu do internetu uzyskiwanego za pomocą telefonów, smartfonów itp.

W chwili obecnej, uzależnienie od komputera czy internetu w ICD-10 (Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób i Problemów Zdrowotnych) nie jest jeszcze opisane jednoznacznie. W związku z tym diagnozuje się je zwykle jako F63.9 (zaburzenia nawyków i popędów, nie określone). Tym niemniej, opisane lepiej czy gorzej, mniej czy bardziej dokładnie, uzależnienie takie jest już, niestety, powszechnym zjawiskiem.

Zanim dokumenty Światowej Organizacji Zdrowia dogonią życie (być może już w ICD-11), spotykać się będziemy z rozmaitymi określeniami. W pracach amerykańskich, w chwili obecnej chyba jedynych tak poważnie traktujących temat, spotkać można następujące terminy: Internet Addiction Disorder, Internet Addiction Syndrome, Internet Abuse, Compulsive Internet Use, Pathological Internet Use i wiele innych. W Polsce prof. Andrzej Jakubik proponuje Zespół Uzależnienia od Internetu (ZUI), a wybitny specjalista w dziedzinie leczenia uzależnień, doktor Tadeusz Woronowicz - siecioholizm, i przy tej nazwie może pozostańmy.

Jednym z najważniejszych współczesnych badaczy siecioholizmu jest dr Kimberly Young, psycholożka z University of Pittsburgh oraz z Center for Internet Addiction Recovery (Centrum Leczenia Uzależnienia od Internetu) w Bradford (USA). Wyróżnia ona następujące typy uzależnienia od komputera i Internetu…

poniedziałek, 19 marca 2012

Joe & Charlie - rozważania

Joe McQ.  i Charlie P. spotkali się w roku 1973 i szybko zdobyli ogromną popularność w środowiskach AA wielu krajów w związku z mocno kontrowersyjnymi poglądami na temat realizacji Programu 12 Kroków Anonimowych Alkoholików.
Joseph Daniel McQuany, który wytrzeźwiał 10.03.1962 roku,  najbardziej znany był ze swoich książek oraz partnerstwa i współpracy z Charliem P. polegającej na studiowaniu Wielkiej Księgi, prezentowaniu wyników tych studiów (nagrania znane są jako Joe & Charlie Big Book Study) i wreszcie z dość wybiórczego stosowania Tradycji AA.
Joe McQ. założył i był dyrektorem wykonawczym Serenity Park Treatment Center w Little Rock w Arkansas. W 1990 napisał książkę „The Steps We Took” zawierającą sugestie na temat realizacji Dwunastu Kroków AA, a w roku 2002 podręcznik sponsoringu „Carry This Message”. Zmarł 25.10.2007 w wieku 78 lat.


Zadziwiające jest, jak krańcowo różne opinie prezentowane są na ich temat po dziś dzień przez trzeźwiejących alkoholików w środowiskach AA. W szczytowych momentach powodzenia mówiono wręcz o alternatywnej wspólnocie, ale i o samozwańczych guru i tandetnym, nachalnym reklamiarstwie. Ja o tej parze nie wiem jeszcze zbyt wiele (Joe & Charlie bardziej modni i popularni są na Ukrainie i Białorusi, niż w Polsce) i może dlatego tylko potrafię się zdobyć na ocenę nieco bardziej wyważoną.



Na pewno byli wielkimi indywidualnościami. Na pewno głęboko wierzyli w to, co robili. Na pewno byli pasjonatami i przyjaciółmi, bo chyba tylko dobrego przyjaciela stać na to, by na spotkania z kumplem, by pogadać, jeździć po 225 mil. Na pewno zgromadzili wielu zwolenników, a nawet wyznawców swoich koncepcji, choćby Westlya P. gorącego Big Bookera (wolę takie określenie od polskiego i pewnie zupełnie niezrozumiałego wielkoksiążkowca) z Pompano Beach na Florydzie, który w 1980 roku, podczas Międzynarodowej Konwencji AA w Nowym Orleanie zorganizował obiad dla półtora tysiąca ludzi i nagrania Joe & Charlie Big Book Study rozdawał setkami.

Duetowi Joe & Charlie wdzięczny jestem za kilka rozwiązań, a zwłaszcza za tabele do IV Kroku – jeśli faktycznie to oni (albo sam Joe) są ich autorami. Uważam jednak, że ich koncepcji nie można traktować bezkrytycznie albowiem popełnili (tylko moim skromnym zdaniem!) jeden bardzo poważny błąd – uznali, że można… nawet nie tyle zatrzymać czas, co wręcz go cofnąć. Cofnąć do lat trzydziestych ubiegłego stulecia. Ten błąd ma niestety dalsze konsekwencje – zwolennicy Joe & Charlie Big Book Study w Europie sprawiają wrażenie jakby nie tylko uważali, że można cofnąć czas, ale też, że da się zrobić jakąś magiczną sztuczkę z przestrzenią i przenieść środowisko AA ze współczesnej Ukrainy, na przykład, do USA z lat trzydziestych.

Joe & Charlie, jeśli dobrze rozumiem, założyli, że warta uwagi jest tylko i wyłącznie Wielka Księga, a cała reszta literatury AA, która powstała po wydaniu „Anonimowych Alkoholików”, jest bezwartościowa i zupełnie niepotrzebna. Zarówno Joe i Charlie, jak i ich zwolennicy, jako argumentu koronnego używają swojego przekonania na temat nieprawdopodobnej wręcz skuteczności AA w czasach, gdy istniała tylko Wielka Księga. Oceniać książki każdy może jak mu się podoba, natomiast ta rzekomo fantastyczna skuteczność jest niestety fantazją, rojeniem. Historyczne książki AA-owskie, na przykład „Doktor Bob i dobrzy weterani”, rozwiewają mity na temat tej cudownej rzekomo skuteczności, ale jeśli ktoś uważa, że każda książka, która nie jest Wielką Księgą, jest automatycznie i z założenia g… warta, to…

Pewne informacje na temat skuteczności AA w tamtych czasach można znaleźć też w Internecie, na przykład:
These myths and misinterpretations seem to have been derived from a hasty and capricious interpretation of the AA literature. The greatest myth being propagated by these tapes and others is the idea that A.A. once had an overall 50 to 75% success rate which could again be realized by returning to the “original program” as defined by Joe & Charlie. The truth is that early AA never had an over-all success rate of 50 to 75%, what early AA members did have was an estimated 50 to 75% success rate “of all those that really tried”. If you think about it, This qualifying statement “of all those that really tried” is a disclaimer that is large enough to drive a Mac Truck through since it does not tell us how many people there may have been who didn’t “really try”. This crucial piece of missing information remains an unknown figure and is the subject of much speculation. It is thought that perhaps as few as 2 out of every 5 people that were exposed to A.A. back in the early days felt inspired or desperate enough to “really try”. So if we assume that as few as 2 out of 5 who were approached back then "really tried" that means that perhaps as many as 6 out of every 10 or 60% of these people who were approached dropped out or 'did not really try' to work the AA program. Of the remaining 40% of the people that did "really try", only an estimated 50% of those people got sober right away and an additional 25% of the remaining 50% are thought to have achieved a stable recovery after some relapses.
Regardless of what the actual drop out rate was, what we know for sure is that there was never an over-all 50 to 75% recovery rate that can be recaptured through a Big Book revival or by adopting Joe & Charlie’s Big Book study methods (cytat pochodzi z http://12steppodcast.blogspot.com/2006/10/history-of-aa-joe-and-charlie.html ).

Zakładając jednak, zupełnie teoretycznie i tylko na chwilę, że faktycznie skuteczność wtedy była szczególnie wysoka, pozostaje pytanie, czy było to wynikiem genialnej metody opartej tylko na Wielkiej Księdze, jeszcze zanim 12x12 zepsuło AA, jak twierdzą Joe & Charlie, czy może zupełnie innych warunków i kompletnie innej motywacji i determinacji alkoholików z pierwszej połowy XX wieku?
Co wiemy o Ameryce z tamtych lat? No… nie było komputerów i Internetu… nie było komórek… i co by tu jeszcze… pewnie auta jeździły wolniej i wszystkie to były Fordy, no i może jeszcze gangsterzy i prohibicja. Trochę rzecz jasna przesadzam, ale mniej więcej takie jest wyobrażenie przeciętnego Polaka o Stanach Zjednoczonych w roku 1930. Oczywiście nie każdym też kawałkiem swojej historii Amerykanie się chwalą. Oto jeden z tych mniej znanych:
W latach trzydziestych XX wieku Ameryka przeżywała fascynacje eugeniką, pseudonauką, która obiecywała wzmocnić rasę ludzką poprzez wyeliminowanie „niezdolnych” z puli genetycznej. Obok „słabych na umyśle”, obłąkanych oraz kryminalistów, do owej grupy zaliczały się kobiety, które uprawiały seks pozamałżeński (uważany za chorobę psychiczną), sieroty, niepełnosprawni, biedacy, bezdomni, epileptycy, onaniści, niewidomi i głusi, alkoholicy oraz dziewczęta o zbyt dużych genitaliach. Niektórzy eugenicy zalecali eutanazję i rzeczywiście, dokonywano jej bez rozgłosu w szpitalach psychiatrycznych, na dziesiątkach ludzi, przez tak zwane „śmiertelne w skutkach zaniedbanie” lub też jawne morderstwa. W jednym ze szpitali psychiatrycznych w Illinois nowych pacjentów pojono mlekiem krów zarażonych gruźlicą, w przekonaniu, że śmierć spotka tylko tych niepożądanych. Zmarło aż czterech na dziesięciu tych pacjentów. Bardziej popularnym narzędziem eugeniki była wymuszona sterylizacja, uskuteczniona na mnóstwie nieszczęśników, którzy wskutek pecha czy niewłaściwego zachowania wpadli w ręce rządów stanowych („Niezłomny” – Laura Hillenbrand).

No, to jak to w końcu wtedy było? Metoda była cudowna, czy może alkoholicy gotowi byli zrobić wszystko, bo za pijaństwo groziło im uśpienie albo kastracja?
Ja na to pytanie odpowiedzi nie znam, ale tak sobie myślę, że chyba mało trzeźwe jest ocenianie czegoś wyrwanego ze swojego specyficznego kontekstu...

Ciąg dalszy oraz dużo, dużo więcej w moich książkach

czwartek, 8 marca 2012

Powrót do Kroków 8 i 9 AA

Byłem przekonany, że o zadośćuczynieniu powiedziano i napisano już wszystko, ale kiedy usłyszałem niedawno słowa: „przeprosiłem rodzinę za mój alkoholizm” zorientowałem się, że znowu nie miałem racji, znowu coś tylko mi się wydawało…
Na temat praktycznej realizacji Kroku Ósmego i Dziewiątego materiałów, sugestii i porad faktycznie jest sporo, więc tu pozwolę sobie tylko na kilka podpowiedzi, które uważam za szczególnie ważne, uwag wynikających z mojego osobistego doświadczenia.

Powrót do Ósmego i Dziewiątego Kroku

Nigdy jakoś nie wpadło mi do głowy przepraszać za swój alkoholizm – jest on chorobą niezawinioną, więc czemuż miałbym to robić? Za grypę, cukrzycę, żółtaczkę i alergię też nie przepraszam. To nie za chorobę alkoholową mam zadośćuczynić, ale za kłamstwa, kradzieże, zdrady, wyłudzenia, oszustwa, znęcanie się, za pozbawianie bliskich poczucia bezpieczeństwa, materialnych środków do życia, szansy na normalne funkcjonowanie i rozwój. Przepraszanie za alkoholizm dowodzi jedynie kompletnego braku zrozumienia co do faktycznie wyrządzonych krzywd. Nie sądzę, żeby alkoholik realizujący Program z pomocą sponsora mógł popełnić tak poważny błąd w ocenie własnych zachowań.

Czy lista pokrzywdzonych z Kroku Ósmego powinna zawierać też pomysły na zadośćuczynienie? Są tacy, którzy twierdzą, że nie, że to jest już Krok Dziewiąty. Moim zdaniem jest to zupełnie obojętne – czy jeszcze Ósmy, czy może już Dziewiąty – Program AA jest całością. Jeśli jednak na takim rozróżnieniu komuś bardzo zależy, to przypominam, że w Kroku Ósmym mamy też stać się gotowi do zadośćuczynienia, a podstawowe elementy tej gotowości to przecież świadomość, co konkretnie mam zrobić, jak dokładnie zrobić i kiedy zrobić oraz, co może najważniejsze, wola – chcę to zrobić.
Mnóstwo razy bardzo dobrze przecież wiedziałem, co powinienem zrobić, ale… wcale nie miałem na to ochoty. Z różnych zresztą względów, ale głównie ze wstydu i strachu.

Realizację Kroku Dziewiątego rozpocząłem od przypadków o najmniejszym ciężarze gatunkowym, czyli najprostszych (pamiętam do dziś, że był to zwrot 5,20 złotych, które oddawałem z trzyletnim opóźnieniem), bo tak mi podpowiedziano: ucz się, trenuj, pobiegaj po parku zanim porwiesz się na maraton. W każdym razie, gdy przystępowałem do rozmowy z byłą żoną i synem (te właśnie były najtrudniejsze), wiedziałem już dość dokładnie, co chcę oraz co powinienem powiedzieć. W wielkim skrócie i uproszczeniu najważniejsze stwierdzenia zawarłem w czterech punktach (kolejność jest ważna!):

1. Wiem, rozumiem, w pełni zdaję sobie sprawę z tego, co zrobiłem.
2. Bardzo żałuję tego, co ci zrobiłem i już nigdy więcej tak nie postąpię.
3. To nie była twoja wina, nie zasłużyłeś/łaś na to stosownie do sytuacji.
4. Co mo zrobić, jak naprawić swój błąd, jak mógłbym wynagrodzić ci krzywdę?

Od lat powtarzam też uparcie i do znudzenia, że właściwe nastawienie zawsze wiąże się z pełnym zrozumieniem, że zadośćuczynienie jest dla ofiar, a nie dla katów.

Ciąg dalszy oraz dużo, dużo więcej w moich książkach

wtorek, 6 marca 2012

Strategia Piątego Kroku AA


Program 12 Kroków Anonimowych Alkoholików jest spójną całością i rozważanie jednych jego elementów w oderwaniu od innych nie wydaje mi się najlepszym pomysłem. W przypadku Kroków Czwartego i Piątego, jest to chyba nawet zupełnie niewykonalne. Dlatego pisząc o Kroku Piątym muszę cofnąć się też do Czwartego – przynajmniej w minimalnym zakresie.

Strategia Piątego Kroku Anonimowych Alkoholików

Znam i rozumiem metodę pracy przy Czwartym Kroku z zastosowaniem tabel. Sam w ten sposób Krok Czwarty realizowałem. Tabele zostały przetłumaczone na język polski, ale jedną taką, w wersji oryginalnej, można zobaczyć niżej. Tabele powstały na bazie sugestii zawartych w Wielkiej Księdze (w wydaniu II od strony 55) i nie tylko. Możliwe, że po raz pierwszy wykorzystano je w Joe & Charlie Big Book Study, ale pewności nie mam.

Tabele Kroku IV, które proponuję podopiecznym, są cztery. Wynikają one ze świadomości, że…
- błędne oceny i nierealistyczne oczekiwania rodzą złość, urazy, rozczarowanie i żal,
- używanie wad charakteru, niewłaściwe działania, powodują krzywdy innych ludzi,
- nie oparte na faktach, czyli nierealistyczne myślenie sprzyja powstawaniu lęków.
- wszyscy mamy potrzeby natury seksualnej i związane z nimi problemy, które wpływają na nasze życie.

Tabele, których wyniki można na różne sposoby analizować, także czytać od prawej do lewej strony, są zbiorem danych, materiałem pomocniczym przy pisaniu pracy Kroku Piątego. Tak – pisaniu! Bo i jak niby wyznać istotę swoich błędów sobie? Pomyśleć o nich? Moja głowa zawodziła mnie już tyle razy i to nie tylko wtedy, gdy byłem pod wpływem alkoholu… Na piśmie trudniej pleść bzdury i samego siebie oszukiwać. Tak więc Krok Piąty powinien być zapisany.

A oto strategiczne cele możliwe do osiągnięcia podczas tej pracy:
1. Warto poszukać odpowiedzi na pytanie: jak to się stało, że się uzależniłam od alkoholu? Uwaga! Pytania „jak?” nie należy mylić z „dlaczego?”. Chodzi tu głównie o to, by pewnego schematu, wzorca błędnych zachowań z przeszłości nie powtórzyć w życiu zupełnie nieświadomie po raz kolejny.

2. Jaka jest istota, prawdziwa natura moich błędów? Czyli, co we mnie jest takiego, że wybieram, jak wybieram, zachowuję się tak, jak się zachowuję, myślę to, co myślę, postępuję tak, jak postępuję itd. Czyli: co powoduje, że całymi latami (często także już po odstawieniu alkoholu), dokonywałam w swoim życiu błędnych wyborów i podejmowałam złe, niekorzystne dla siebie i innych decyzje?
Jest to też dobra okazja, by zacząć rozpoznawać, w jaki sposób i konkretnie po co używaliśmy swoich wad charakteru, jak zdeterminowały one nasze życie.

3. Remanent, inwentaryzacja własnej przeszłości. Tu szukamy odpowiedzi na pytanie: za co faktycznie ja odpowiadam, a za co jednak nie? Podpowiedź: uraza zawsze wynika z moich wad charakteru, ale przecież nie wszystko w życiu jest wynikiem wad – mieli na to życie wpływ także inni ludzie i zewnętrzne okoliczności. Zarówno unikanie wszelkiej odpowiedzialności jak i obarczanie się winą za wszystko, nie świadczy o zdrowym rozsądku i trzeźwości. 

4. Podczas pisania tabel i pracy Kroku Piątego jest okazja do pozbycia się przynajmniej części uraz. Kiedy widzę rzeczywistość (konfrontuję się z faktami), wiele uraz przestaje istnieć nieomalże automatycznie, bo okazują się zupełnie absurdalne; powstały na bazie moich błędów, zaburzeń w ocenie rzeczywistości (nierealistycznej ocenie), a nie realnych spraw, zdarzeń, postaw i zachowań innych osób.

5. Tak głęboka jest twoja choroba, jak głębokie są twoje tajemnice – stare, znane powiedzenie Anonimowych Alkoholików. Wyznanie skrywanych dotąd tajemnic pomaga uwolnić się od lęku. Np. przed odrzuceniem – co oni sobie o mnie pomyślą, jak się dowiedzą, jaka naprawdę jestem?

6. Zalety, mocne strony, umiejętności, talenty itp. – upieranie się, że takich nie mamy, jest zakłamywaniem rzeczywistości, oszukiwaniem samej siebie. Zwłaszcza warto zwrócić uwagę na te zalety, które mogą okazać się przydatne podczas rozstawania się z wadami.

Nie przepadam specjalnie za wysłuchiwaniem cudzych zwierzeń, zwłaszcza tych paskudnych, ale to jest Krok podopiecznego, a nie mój, więc… ja tu jestem narzędziem, jestem obecny, by służyć. Każdemu mówię, że...


Ciąg dalszy oraz dużo, dużo więcej w moich książkach



Alkoholik! Co czujesz...

Alkoholik! Co czujesz na jego widok?

Alkoholik! - Co czujesz na jego widok? Wstręt, odrazę, złość, czasem litość, rzadko współczucie… ano, właśnie, to ostatnie wydaje się szczególnie trudne, bo jakim cudem współ… jeśli uczuć alkoholika nie jest w stanie podzielać, ani nawet zrozumieć nikt poza, być może, innymi uzależnionymi?

W Polsce jest ok. 900 tysięcy alkoholików! - Często to powtarzam, ale, Ty nadal masz przed oczami tylko tych kilku, kilkunastu których spotykasz każdego dnia w okolicach dzielnicowego sklepu spożywczego. 900 tysięcy w kraju, który liczy sobie 38 milionów obywateli. Jedna osoba na czterdzieści parę. Alkoholicy są w Twoim otoczeniu, choć często nie jesteś w stanie ich rozpoznać - wynika to z prostego wyliczenia, ale… Tobie nadal wydaje się, że to tylko tych paru, spod sklepu.

Napisałem, że większości z nas nie jesteś w ogóle w stanie rozpoznać, bo zdecydowana większość alkoholików nie dożywa stanu tak krańcowej degrengolady, jaką można zaobserwować u tych pod sklepem. A przy okazji - tak, ja też jestem alkoholikiem.

Problem z rozpoznaniem choroby alkoholowej, bo alkoholizm jest chorobą, związany jest z polskim modelem picia, w którym upijanie się od czasu do czasu, a nawet częściej niż od czasu do czasu, nie jest niczym nadzwyczajnym, nie stanowi wyraźnego sygnału ostrzegawczego; kolejny dotyczy alkoholowych mitów i rozmaitych ludowych prawd na temat alkoholizmu i picia. Wbrew pozorom i powszechnym przekonaniom alkoholicy nie muszą pić i upijać się codziennie, nie muszą pić denaturatu, nie muszą żebrać pod sklepem o drobne, nie muszą mieszkać pod mostem i chodzić w obsikanych spodniach, nie muszą być degeneratami, czy wywodzić się z patologicznych rodzin. O alkoholizmie nie świadczy gatunek, ani cena czy marka trunku, silna wola, lub jej brak, płeć, wyznanie, wykształcenie itp.

Warto zdać sobie sprawę, że otoczenie zwykle nie ocenia ani choroby alkoholowej jako takiej, ani nawet nadużywania alkoholu, co w naszym kręgu kulturowym jest przecież dosyć powszechne, ale zachowanie, postępowanie i relacje alkoholika z innymi ludźmi w ogóle, a z rodziną w szczególności.

Alkoholicy i alkoholiczki przecież nie są "źli" z powodu alkoholizmu, ale w związku z kradzieżami, kłamstwami, wyłudzeniami, oszustwami, znęcaniem się nad domownikami - psychicznym, fizycznym, a zwykle jednym i drugim - gwałtami małżeńskimi (a tak, tak się to właśnie nazywa!), pozorną niezdolnością do miłości, egoizmem, egocentryzmem, permanentnym pozbawianiem swojej rodziny poczucia bezpieczeństwa, materialnych środków do życia, szansy na normalne funkcjonowanie i rozwój.
Czytaj cały artykuł.