środa, 18 listopada 2026

Błąd konfirmacji alkoholików

Dawno, dawno temu charakter moich relacji z podopiecznymi – nazwany przez kogoś sponsorowaniem otwartym (nawet mi się to określenie podoba, szkoda, że nie ja je wymyśliłem) – opierał się na kilku doświadczeniach oraz wnioskach z nich płynących, na przykład:

1. Mam już świadomość, że nie jestem Wszystkowiedzącym Bogiem. Nie wszystko wiem, umiem, potrafię, rozumiem; nie ze wszystkim sobie radzę.
Przede wszystkim musimy skończyć udawać Wszystkowiedzącego Boga [WK, s. 53].

2. Kocham swoich podopiecznych, ich dobro, szczęście, powodzenie, są dla mnie ważne. Często robiłem dla innych ludzi to, czego nie chciałoby mi się zrobić dla samego siebie.
Dobro innych ludzi na pierwszym miejscu [WK, s. 81].

3. Moje umiejętności, wiedza, doświadczenie itd. są ograniczone. Skarbiec doświadczeń członków Wspólnoty AA jest w zasadzie nieskończony. Aroganckie przekonanie, że moje zasoby, albo jedna tylko książka (i to nie cała!), całkowicie wystarczą podopiecznemu, to niebezpieczna megalomania. Z trzeźwością i duchową zmianą nie mają takie postawy wiele wspólnego, jeśli w ogóle cokolwiek.

4. Nie boję się. Ani oceny efektów pracy z podopiecznymi, ani tego, że staną się ode mnie bardziej trzeźwi, bardziej przebudzeni. Więc nie muszę pilnować, żeby przypadkiem nie dostali więcej wiedzy i doświadczenia niż ja.

Przypomniało mi się to wszystko, kiedy w rozmowie po mityngu alkoholik stwierdził, że jego sponsor uważa za brak lojalności jeśli podopieczni rozmawiają na tematy związane z Krokami z kimkolwiek poza nim, lub czytają coś więcej, niż on im zalecił. Dziwaczne mi się to wydało. Żaden z moich sponsorów nigdy nie stawiał mi takich wymagań czy ograniczeń. Zakaz konsultowania jakichś tematów z innymi alkoholikami albo czytania innych pozycji z kanonu AA, uznałbym zapewne za zamach na moją wolność. Przecież po to jestem we Wspólnocie, żeby z doświadczeń innych alkoholików korzystać; uczyć się także na ich błędach.

Kiedy rodziło się sponsorowanie otwarte, nie zdawałem sobie jeszcze sprawy, że istnieje, albo wkrótce zacznie u nas istnieć, także sponsorowanie zamknięte lub ograniczone. Oczywiście oficjalnie czy formalnie nic takiego nie istnieje, ale…

Sponsorowi na warsztacie zarzucono, że podopiecznych zachęca i namawia, by czytali tylko Wielką Księgę i tylko wskazane przez niego fragmenty, zaznaczone odpowiednimi kolorami. Odpowiedział wtedy, że to chyba jest zupełnie oczywiste i naturalne, że z konkretnego tekstu wybiera się tylko te cytaty, które potwierdzają nasze przekonania, zupełnie przy tym ignorując inne fragmenty lektury. Przyznam, że tym wprawił mnie w osłupienie. Zaskoczyło mnie nie to, że ktoś, na przykład guru jakiejś sekty, może robić coś takiego, ale że taką postawę może przyjmować sponsor w AA, to jest człowiek niby trzeźwy, niby duchowo przebudzony.

Moim zdaniem zdecydowanie nie jest ani naturalne, ani oczywiste, żeby z jakiegoś tekstu wybierać tylko to, co nam pasuje do naszych przekonań. Jest to znany w psychologii Błąd Konfirmacji*, (ang. confirmation bias) zwany też Błędem lub Efektem Potwierdzenia. Polega on na podświadomej, lub świadomej i celowej, skłonności do wyszukiwania, interpretowania i zapamiętywania oraz przekazywania innym wyłącznie tych informacji, które potwierdzają nasze wcześniejsze przekonania lub hipotezy. Mózg dotkniętego tą przypadłością człowieka faworyzuje argumenty zgodne z jego własnymi przekonaniami, a jednocześnie ignoruje, kwestionuje lub odrzuca dowody, które mogłyby te jego przekonania zakwestionować. Prowadzi to do polaryzacji poglądów, zamykania się na obiektywną prawdę i błędów w podejmowaniu decyzji. Jeśli jednak jest to działanie świadome i celowe, to ewidentnie świadczy o złej woli, nieuczciwości, manipulowaniu faktami i… innymi ludźmi na ich szkodę.

We Wspólnocie AA jesteśmy właśnie po to, żeby móc korzystać z doświadczeń tysięcy alkoholików, zarówno bezpośrednio, podczas mityngów czy warsztatów, jak i w formie AA-owskiej literatury. Ograniczanie czy spłycanie doświadczeń podopiecznego przez jego sponsora uważam za poważne nadużycie, manipulowanie nim i oszukiwanie. Obrzydliwa postawa, po prostu.

Na czym polega najbardziej jaskrawy, choć nie jedyny, Błąd Konfirmacji w polskiej wersji AA?

a) Jedni w WK widzą zdania:
- Opowieść o tym, jak tysiące mężczyzn i kobiet wyzdrowiało z alkoholizmu [podtytuł książki].
- W dalszej części zamieszczone są dokładne wskazówki pokazujące, jak wyzdrowieliśmy [WK, s. 29].
- Bez wątpienia jesteś ciekaw, jak i dlaczego – mimo opinii ekspertów twierdzących, że nie jest to możliwe – wyzdrowieliśmy z beznadziejnego stanu umysłu i ciała [WK, s. 20].
 
Twierdzą, że ta książka obiecała im całkowite wyzdrowienie i przywołują te fragmenty tekstu przy każdej okazji i zupełnie bez okazji. Upierają się, że oni właśnie są tymi całkowicie uleczonymi, a reszta to durnie i niedowiarki, zauroczeni psychoterapią, pragnący wiecznie chorować.
Pasują do nich słowa Ericha Marii Remarque’a z „Czarnego obelisku”: I tylko w jednym różnicie się od Boga – Bóg wie wszystko, a wy wszystko wiecie lepiej.

b) Drudzy w WK widzą zdania:
- Nie wyleczyliśmy się z alkoholizmu [WK, s. 86].
- Jesteśmy jak ludzie, którzy stracili nogi; nowe nigdy nie odrosną [WK, s. 30].
- Widzieliśmy, wciąż i wciąż, tę samą prawdę: „kto raz stanie się alkoholikiem, pozostanie nim na zawsze” [WK, s. 33].

Ci walczą i przekonują, że alkoholizm jest nieuleczalny, a oni sami i wszyscy inni alkoholicy będą chorzy do śmierci; wyśmiewają tych cudownie uzdrowionych, starają się ich prowokować do spróbowania alkoholu (skoro są zdrowi, to im nie zaszkodzi).
Do nich pasuje cytat: Ludzie są bardzo przywiązani do swoich przekonań. Nie dążą do poznania prawdy, chcą tylko pewnej formy równowagi i potrafią zbudować sobie w miarę spójny świat na swoich przekonaniach. To daje im poczucie bezpieczeństwa, więc podświadomie trzymają się tego, w co uwierzyli [Laurent Gounelle, „O człowieku, który chciał być szczęśliwy”].

A teraz, co i jak widzą alkoholicy trzeźwi, przebudzeni duchowo, niekopiący się z faktami i niemanipulujący rzeczywistością? Widzą, że ta książka zawiera wiele błędów (i nie chodzi tylko o błędy w polskim przekładzie), rozmaite sprzeczności i jakieś dziwaczne porady. Widzą i wiedzą, że Siłą Wspólnoty i nadzieją dla alkoholików jest Program, a nie przekonania Billa Wilsona spisane na bazie przeżyć około osiemdziesięciu ludzi, z których część wróciła do picia; w czasie pisania WK ludzie ci mieli po kilka-kilkanaście miesięcy abstynencji. Wiedzą, że tekst tej książki został bardzo poważnie zmieniony i to przez niealkoholika: Ostatecznej redakcji książki dokonał Tom Uzzell, wykładowca New York University. Skrócił on tekst co najmniej o jedną trzecią (niektórzy twierdzą, że o połowę – z ośmiuset do czterystu stron) i uczynił go bardziej wyrazistym [„Przekaż dalej”, s. 219].
Ostatecznie wiedzą i przyznają, że ta książka jest dla społeczności AA bardzo ważna, ale jednocześnie zbyt problematyczna w dzisiejszych czasach, by uważać ja za jakąś jedynie słuszną prawdę objawioną, tak idealną, że można i należy korzystać tylko i wyłącznie z niej i to nie całej (przypominam zaznaczane przez sponsora fragmenty), odcinać się od prawie stu lat doświadczeń Wspólnoty, i lekceważyć je.

A na koniec… Choroba psychiczna to unikanie rzeczywistości za wszelką cenę; zdrowie psychiczne to pogodzenie się z rzeczywistością bez względu na cenę [„Droga rzadziej wędrowana”, Scott Peck].


---
* https://pl.wikipedia.org/wiki/Efekt_potwierdzenia

niedziela, 8 listopada 2026

Rozwój czy tylko kopiowanie

Upalne lato. Temperatura zbliża się do czterdziestu stopni; asfalt robi się miękki, media przypominają o konieczności nawadniania organizmu. Rozprażoną ulicą idzie alkoholik w futrze. Spotyka kolegę z mityngów, który zdumiony pyta o to futro, czemu kumpel tak się ubrał i po co? Alkoholik odpowiada z dumą, że ubiera się dokładnie tak samo, jak jego sponsor. I dodaje – nie pamiętasz Ziutka i jego grubej puchowej kurtki? Kolega na to: tak, oczywiście, pamiętam, ale to było zimą…

Pamiętam jak bardzo dawno temu pojawił się pomysł, żeby sponsorzy swoich podopiecznych nakłaniali do sponsorowania już po Piątym Kroku. Było to wynikiem wielu rozmów, wymiany doświadczeń, ale zwłaszcza odpowiedzi na pytanie: jakie jest minimum, ile Kroków najmniej musi postawić alkoholik, żeby swoimi wadami nie zrobił krzywdy podopiecznemu? Wyszło wtedy, że minimum pięć.
I tak podopieczni wysyłani bywali do sponsorowania, kiedy tylko ze swoimi sponsorami postawili Krok Piąty. Z ogromnym zaskoczeniem dowiedziałem się, że coś takiego gdzieniegdzie dzieje się nadal.

Pomysł podejmowania służby sponsora już po Kroku Piątym pojawił się kilkanaście lat temu w warunkach bardzo szczególnych. Głód sponsorowania i Programu był wtedy ogromny. Sponsorów było wówczas dostępnych kilku lub kilkunastu, ale proszących o pomoc i sponsorowanie kilkudziesięciu, a może i więcej. Taki stan rażącej dysproporcji między potrzebami, a możliwościami, trwał może z rok. Z czasem warunki zaczęły się zmieniać, a obecnie są już całkowicie i zupełnie inne. Potencjalnych sponsorów jest więcej, niż chętnych do poznawania Programu, stawiania Kroków. Zmieniło się od tamtych czasów wszystko, wszystko jest inaczej, nie ma już od bardzo dawna żadnej potrzeby stosowania skróconego i powierzchownego sponsorowania, przez nie do końca przygotowanych sponsorów.

W Kroku Dwunastym naszego Programu mowa jest o niesieniu tego posłania po przebudzeniu duchowym w rezultacie tych Kroków. Tych Dwunastu Kroków, a nie tylko pierwszych pięciu! Tak więc warunkiem jest przebudzenie duchowe, a nie techniczna znajomość sponsorowania w ograniczonym zakresie pięciu pierwszych Kroków.

Zapytałem kilku alkoholików, czemu teraz robią coś takiego? Odpowiadali jednomyślnie, że dlatego, że tak robił ich sponsor. Tylko… co z tego? Sponsorzy każdego z nas kiedyś pili, ale czy to oznacza, że ja czy my też powinniśmy pić? Czy istnieje w AA w Polsce jakiś formalno-prawny nakaz kopiowania zachowań sponsora? A może zakaz uczenia się i zdobywania nowych doświadczeń? Nawiązując do pierwszego akapitu, może dobrze byłoby wreszcie zrozumieć, że zima bezpowrotnie się skończyła, panują tutaj już zupełnie inne warunki i okoliczności; klimat w polskiej wersji AA jest już całkiem inny. Dlaczego coś tak problematycznego i wątpliwego nadal funkcjonuje?!

Odpowiedzi wydają się stosunkowo proste. Paniczny strach przed odpowiedzialnością, bo jeśli robię dokładnie to, co mój sponsor, to on za to odpowiada, a nie ja. Naprawdę, czyżby? Coś takiego świadczy o braku kontaktu z rzeczywistością, to jest po prostu o braku trzeźwości. Osobiście odpowiadam za to, co i jak zrobiłem, a tłumaczenie, że kopiowałem pomysły jakiegoś innego alkoholika, jest po prostu dziecinne.
Odpowiedź druga – kompletna niezdolność do uczenia się, rozwoju, zdobywania nowych doświadczeń. Ba! Wydaje się, że niektórzy są wręcz dumni z tego, że lata temu zatrzymali się w rozwoju, a sponsorując kolejnych alkoholików, nie zdobyli żadnych nowych doświadczeń.

Muszę też przyznać, że wielokrotnie byłem przykładem członka AA, zadowolonego z siebie, a jednak skostniałego. Wiedziałem, że Wspólnota AA powinna być ciągle giętka, gotowa do niewielkich zmian w swoich strukturach, zdolna zaspokoić indywidualne potrzeby nowo przybyłych alkoholików. Wiedziałem też, że nasze oklepane frazesy, jak stać się trzeźwym, muszą być każdego dnia odświeżane, a nie napuszone, gdyż każdy dzień jest nowy i inny. Ale zamiast robić to, działałem jak przestraszony osioł, który nie chce iść przez nowy stalowy most, gdyż nie jest on podobny do starego, koślawego. Cytat z „Grapevine”, z marca 1964, z artykułu „Czy coś złego dzieje się ze Wspólnotą AA?”, przedrukowanym w biuletynie Mityng.

Odpowiedź trzecia – brak poczucia bezpieczeństwa i ufności, że Bóg, jakkolwiek Go rozumiemy, tak wszystkim pokieruje, żeby było dobrze. Czyli… może i wierzą w Boga, ale kompletnie Mu nie ufają.

Nigdy nie obawiajmy się pożądanych zmian. Oczywiście musimy odróżniać zmiany na gorsze od zmian na lepsze. Gdy jednak potrzeba zmiany - w pojedynczym człowieku, w grupie AA czy w całej wspólnocie - staje się wyraźnie widoczna nie możemy pozostać bezczynni. Istotą wszelkiego wzrostu i rozwoju jest gotowość do zmian na lepsze i gotowość do wzięcia na siebie odpowiedzialności za konsekwentne ich wprowadzenie. Cytat z „Jak to widzi Bill”, s.115.

Jedynym stałym elementem w życiu człowieka, każdego człowieka, bo nie tylko alkoholika, jest zmiana. Zmiany mogą nam się podobać lub nie, ale są faktem. Trzeźwi ludzie nie kopią się z faktami. Nie wydaje mi się też, żeby ignorowanie zmian było objawem trzeźwości.
I jeszcze jeden drobiazg – skąd pomysł, że mój sponsor jest/był absolutnie nieomylny i bardzo, bardzo dobry, jeśli nie najlepszy, w tym sponsorowaniu? Naprawdę jest/był tak idealny, że powinienem bezrefleksyjnie całymi latami kopiować jego pomysły, podejście i postępowanie, z przekonaniem, że nikt nigdy nic lepszego nie zaproponuje, nie odkryje?

W czasach zmian świat należy do tych, którzy się uczą, podczas gdy Ci, którzy już się „nauczyli”, okazują się świetnie przygotowanymi do życia w świecie, który już nie istnieje [Eric Hoffer, amerykański pisarz, zajmujący się problematyką filozofii społecznej].

Lubię mojego sponsora, szanuję go, to mądry facet. Jednak mam swoje życie i nazbierałem w nim wiele doświadczeń, które nie są doświadczeniami mojego sponsora. Coś takiego właśnie wydaje mi się oczywiste i naturalne – w końcu nie karmimy już podopiecznych kiszoną kapustą, melasą i pomidorami, a przecież tak działał skuteczny sponsor, doktor Bob i nie trzymamy dwóch butelek whisky na szafie w kuchni, na widoku, żeby – jak to robił Bob Smith – udowadniać sobie i innym, że mamy silną wolę.

Dopiero gdy pozbędziemy się pewności właścicieli prawdy, gdy uświadomimy sobie, że jesteśmy w drodze, a nie u celu, nasza droga przestanie być błądzeniem w zaczarowanym kręgu beznadziejnego powtarzania (ks. Tomáš Halík „Hurra, nie jestem Bogiem!”).

„Niebezpieczeństwo związane z przestrzeganiem zasad polega na tym, że może to być po prostu zewnętrzny pokaz realizacji programu, podczas gdy prawdziwe myśli i uczucia pozostają niezmienione” [„Spacer w suchych miejscach”].

piątek, 6 listopada 2026

Alkoholizm jest koszmarny!

Alkoholiczka utknęła na Dziewiątym Kroku. Zadośćuczyniła skrzywdzonym ludziom we wszystkich sprawach o mniejszym znaczeniu, ale na spotkanie i rozmowę z byłym mężem nie potrafiła się zdobyć. Mijały tygodnie, później miesiące i nic się tu nie zmieniało. Sponsorka jasno stwierdziła, że na Programie nie przejdą do kolejnego Kroku, dopóki podopieczna nie zrealizuje zadośćuczynień. Więc czas leciał…

Do pewnego stopnia rozumiałem opory podopiecznej. W okresie picia za wszystkie swoje niepowodzenia życiowe, także i samo picie, obwiniała męża. Dziesiątkom znajomych, członków rodziny, czy współpracowniczek, opowiadała, jaki to on jest beznadziejny. Kiepski kochanek, za mało zarabia, nie ma za grosz poszycia humoru i inne takie. Wyzywała go, oczerniała, upokarzała, szczuła, obmawiała. Do czasu Kroków Czwartego i Piątego może rzeczywiście wierzyła, że ten człowiek jest winien całego zła, ale w trakcie obrachunku moralnego dotarło do niej, że mąż mógł nie mieć ochoty na seks z pijaną babą, że pieniądze w tej rodzinie trwoniła ona, że jej pijackie dowcipasy mogły go nie bawić. Coś się zmieniło, ale nie na tyle, żeby stanąć przed byłym mężem w postawie pokory i wyznać, że to ona, jej picie, roszczeniowa postawa oraz inne wady charakteru, zniszczyły to małżeństwo. Co to, to nie – na to nie pozwalała jej pycha.

Nie jestem pewien, czy do końca świadomie i z pełną premedytacją, ale ostatecznie alkoholiczka znalazła pewien sposób, wymyśliła rozwiązanie. Skoro sponsorka przypominała co jakiś czas o niepostawionym Kroku Dziewiątym i w tych warunkach nie chciała przejść dalej, do Kroku Dziesiątego, alkoholiczka umówiła się i spotkała z byłym mężem. Spieprzyła to zadośćuczynienie koncertowo. Rozmowa skończyła się awanturą, którą sprowokowała, wyrzutami, pretensjami. O ile wcześniej ich relacje dotyczyły tylko spraw formalno-prawnych i emocjonalnie były już nijakie (zerowe), bo rozwód odbył się kilka lat wcześniej, to teraz nienawiść, żal, urazy, pretensje i złość znów aż buzowały.

Na mityngach kobiecych, na które alkoholiczka głównie chodziła, nie skarżyła się wprost na sponsorkę, ale bardzo delikatnie i oględnie sugerowała, że za obecny kryzys odpowiada właśnie bezwzględna sponsorka, bo przecież alkoholiczka, migając się od zadośćuczynienia, napomykała w rozmowach z nią, że bez sensu jest wracać do przeszłości, że lepiej przekreślić grubą krechą dawne sprawy, że najwygodniej jest zostawić wszystko tak, jak jest itp.

Perfidia takiego działania i postawy zaskoczyła mnie i to bardzo, chwilowo nawet wprawiła w osłupienie. To był prawdziwy majstersztyk – nie upokarzać się przed byłym mężem, kolejny raz mu dowalić, a za wszystko obwinić sponsorkę z AA.

Sponsorowanie oczywiście się rozlazło, ale alkoholiczka wzbudzała swoją relacją tyle współczucia, że błyskawicznie znalazła inną sponsorkę, z którą postawiła pozostałe Kroki w dwie godziny. I tak, dumna z siebie, opowiadała na mityngach, jak zrobiła Program i jaka jest teraz trzeźwa i może sponsorować.

Cóż… alkoholizm to koszmarna choroba psychiczna…

czwartek, 5 listopada 2026

Zawiódł zdrowy rozsądek?

Po odkryciu, że tłumacze polskiej Wielkiej Księgi, do zdrowego i niezdrowego rozsądku dołożyli sobie cudzysłowy, próbując w ten sposób zmienić wymowę i przekaz tekstu, nad tematem rozsądku zastanawiałem się dalej, choć teraz nie o zapis z WK mi chodzi, ale o właściwe zrozumienie tego pojęcia i jego użycie w określonej sytuacji.

Rozsądek to zdolność trafnego oceniania sytuacji i odpowiedniego w niej zachowania się. Także zdolność racjonalnego, opartego na faktach, myślenia, ale też umiejętność przewidywania konsekwencji własnych działań, wyborów i decyzji. Czy rozsądek czymś się różni od zdrowego rozsądku? Moim zdaniem niczym.

W kilku dyskusjach w naszym środowisku pojawił się przykład, ilustrujący rzekomo, że rozsądek (zdrowy rozsądek) w pewnej sytuacji się nie sprawdził. Efekty jego zastosowania okazywały się wtedy niekorzystne. O jaką sytuację chodzi i czy rzeczywiście zawiódł rozsądek?

Ale najpierw powtórka z tematu skuteczności. Według specjalistów skuteczność profesjonalnej psychoterapii odwykowej sięgała czasem nawet 7%. Było to chyba około roku 2012, ale głowy za tę datę nie dam. Późniejszych danych nie znam, ale wątpię, żeby takowe w ogóle były – po wprowadzeniu terapii redukcji szkód (kontrolowanego picia) jak niby oceniać skuteczność takiego leczenia?

A co z tym rozsądkiem? Jest XXI wiek, środek Europy, wszyscy lub prawie wszyscy wiedzą, że alkoholizm to choroba, a choroby leczą lekarze, w placówkach służby zdrowia, a nie jacyś amatorzy, entuzjaści, spotykający się w piwnicy pod kościołem. Więc wybór profesjonalnej terapii wydawał się sensowny, zrozumiały i oparty na zdrowym rozsądku. To właśnie miałby być przykład takiej sytuacji czy okoliczności, w której tenże rozsądek zawiódł, bo chyba nie ulega wątpliwości, że skuteczność Programu AA (nie mylić z chadzaniem po mityngach) jest znacznie wyższa niż 7%.

Taki wybór – terapia zamiast Programu AA – tylko pozornie jest zdroworozsądkowy, bo żeby podejmować rozsądne decyzje, trzeba dysponować niezbędną wiedzą. Tak, trzeba byłoby wiedzieć, jak żałosną skuteczność oferowali profesjonaliści oraz wiedzieć, co do zaoferowania cierpiącemu alkoholikowi ma i miała Wspólnota AA.

Pacjent zgłasza się z wynikami badań u lekarza onkologa. Ten diagnozuje wprost: ma pan raka trzustki. Czy któryś pacjent po tym stwierdzeniu podziękuje i wyjdzie? Ależ skądże znowu! Pacjenci zawsze spytają o rokowania, o to, ile im życia zostało, o ewentualne leczenie, o koszty leczenia i wiele innych.
W poradni odwykowej klient rozmawia z terapeutą uzależnień. Nie ma już wątpliwości, że jest alkoholikiem. Czy teraz zapyta profesjonalisty, jakie są szanse na wyleczenie tego alkoholizmu? Czy teraz zapyta profesjonalisty, ilu alkoholików ten już skutecznie wyleczył z alkoholizmu? Czy teraz zapyta profesjonalisty, jak długo potrwa leczenie i czy na pewno zakończy się wyleczeniem? Czy teraz zapyta profesjonalisty o statystykę czy procent wyleczonych? Nie padnie żadne z takich pytań, prawda? Klient nie spyta nawet o certyfikat. Ze strachu? Ze wstydu? Nie wiem, ale to w końcu wszystko jedno, ważne, że takich pytań nie zada.

Wybór terapii zamiast Programu AA nie opiera się na rozsądku, świadomości i faktach, ale na braku wiedzy, a brak wiedzy, a nawet zaniechanie prób jej zdobycia, ze zdrowym rozsądkiem nic wspólnego nie mają.

niedziela, 1 listopada 2026

Poczucie winy alkoholika

– Piłem, trwoniłem pieniądze, wrzeszczałem na ciebie i dzieci, nie można było na mnie liczyć… tak to właśnie jest w przypadku alkoholizmu. Przepraszam, wybaczysz mi?
– Tak, wybaczam, wybaczam – odpowiada zmęczone żona – tylko do tego chlania nie wracaj.

Wybaczenie to darowanie komuś winy (https://sjp.pwn.pl/sjp/wybaczyć;2538507.html). Jeśli proszę o wybaczenie, to wygląda na to, że najpierw kogoś skrzywdziłem, a teraz jeszcze coś chcę, czegoś się od swojej ofiary domagam, na przykład chcę, żeby mi darowała. To po pierwsze, a po drugie – przeprosiny nie są zadośćuczynieniem albo tylko w tak drobnych sprawach, jak potrącenie kogoś koszykiem w sklepie. Ale to są zapewne sprawy oczywiste.

Na warsztacie internetowym KzK prowadząca zadała w październiku ciekawe pytanie o poczucie winy, nadmierne obwinianie się, rozpamiętywanie itp. Który to temat skłonił mnie do pewnych rozważań oraz sprawdzenia, jak to u mnie wygląda teraz.

Czy w przypadku postawionego Dziewiątego Kroku (sic!) w taki sposób, jak opisałem w pierwszych zdaniach, mogę twierdzić, że zadośćuczyniłem, że przecież wybaczono mi, a więc żadnego poczucia winy już nie mam i nawet nie powinienem mieć?

Słyszałem wiele razy, że nadmierne lub przesadne poczucie winy odczuwa człowiek, mimo że uzyskał przebaczenie. W opisanym przypadku alkoholik uzyskał przebaczenie, a przynajmniej tak się to może wydawać. Czy w tej sytuacji poczucie winy, które nadal odczuwa, jeśli odczuwa, rzeczywiście źle świadczy o nim samym? Że widocznie lubi się nurzać, uwielbia rozpamiętywać?

Alkoholik spowodował wypadek po pijanemu, w którym młoda kobieta straciła nogę. Alkoholik bez najmniejszego oporu zapłacił odszkodowanie, a dodatkowo zafundował ofierze laskę z kryształkami Swarowskiego. Do tego, rzecz jasna, przyznał, że bardzo mu przykro, wyznał że to tylko jego wina, przeprosił. Właściwie zrobił wszystko, co mógł, prawda? Czy zrobienie wszystkiego, co jest możliwe, przez alkoholika, sprawcę wypadku, likwiduje i powinno całkowicie usuwać jego poczucie winy?

Mechanizm nałogowego regulowania uczuć – nazywali to na terapii – albo po prostu zdolność i skłonność do najrozmaitszych sztuczek i manipulacji, byle tylko czuć się dobrze, a przynajmniej przestać się czuć źle, hula nadal po odstawieniu alkoholu. Więc ostatecznie nie przejmowałbym się aż tak znowu bardzo ewentualnym nadmiernym poczuciem winy alkoholików, co jednak rozmaitymi działaniami, które miałyby to realne poczucie winy jakoś sztucznie i szybko zniknąć.




---
W wybaczaniu i nie tylko: https://www.youtube.com/watch?v=_l7n7Gj2NAg 

poniedziałek, 26 października 2026

WKpl – dziwolągi i cudactwa

Krok Drugi w wersji WK z 2018 roku: Uwierzyliśmy, że Siła większa od nas samych może przywrócić nam zdrowy rozsądek.

Zanim książka została wydana, proponowałem, żeby było to …może przywrócić nam poczytalność, bo w okresie picia byłem przecież i zachowywałem się jak ktoś zupełnie niepoczytalny. Poza tym angielskie sanity jest i było zawsze pojęciem problematycznym. Od dziesiątków lat toczy się – nie tylko u nas – dyskusja na temat różnicy między wyzdrowieniem (recovery), a wyleczeniem (cure), z czego korzystają różnej maści fanatycy. Recovered doesn’t mean cured, but simply that the symptoms of illness have been removed, via the spiritual awakening. Wyzdrowienie nie oznacza wyleczenia, ale po prostu usunięcie objawów choroby dzięki przebudzeniu duchowemu. Dlatego też w Wielkiej Księdze znaleźć można stwierdzenie: We have not recovered from alcoholism.

Ale, jak mawiał pewien weteran, alkoholik to takie cacuszko, co to aby żyć, musi mieć problemy, a jak ich nie ma, to sobie wymyśli, a jak już wymyśli, to musi je rozwiązywać, a jak nie potrafi, to użala się nad sobą. I pewnie z tego powodu mamy w swojej książce: Miałem też spróbować sposobu myślenia opartego na nowej świadomości Boga wewnątrz mnie. Oznaczało to, że „zdrowy rozsądek” miał ustąpić miejsca „niezdrowemu rozsądkowi” [WK wyd. z 2018 roku, s. 13] Więc w końcu jak to jest, pożądany jest zdrowy rozsądek i Siła większa może nam go przywrócić, czy może jednak liczy się, zalecany przez Billa Wilsona niezdrowy rozsądek?

Poza ewidentnymi błędami i sprzecznościami, jakie za ogromne pieniądze wepchnęli nam tzw. tłumacze, zaintrygowała mnie jeszcze kwestia cudzysłowów. Ten zdrowy i niezdrowy rozsądek występuje w polskiej Wielkiej Księdze w cudzysłowach, jak widać w cytacie ze strony 13 (wyżej). Jednak w mojej wersji „Alcoholics Anonymous" znaków cudzysłowu odnośnie common sence jakoś nie znalazłem. Ciekawe, kto i kiedy (jeśli było to dawno temu) pozwolił sobie manipulować tekstem tej książki, i po co? W Polsce efekty tego zabiegu bywają tragiczne, bo niektórzy alkoholicy gloryfikują i praktykują brak zdrowego rozsądku, gdyż rzekomo ten niezdrowy rozsądek zalecał sam Bill W.


„Alcoholics Anonymous": I was to test my thinking by the new God-consciousness within. Common sense would thus become uncommon sense. I was to sit quietly when in doubt, asking only for direction and strength to meet my problems as He would have me. Never was I to pray for myself, except as my requests bore on my usefulness to others.

Cudzysłów jest to znak interpunkcyjny używany głównie do zaznaczania cytatów, ironii, drwin, kpin, pseudonimów itp. Bill, wypisując swoje przemyślenia na temat zdrowego rozsądku, niewątpliwie nie cytował żadnego źródła. Więc powtarzam pytanie: kto pojęcia „zdrowy rozsądek” oraz „niezdrowy rozsądek” zamknął w cudzysłowie, manipulując oryginalnym tekstem i dając tym samym sygnał, że to żart, ironia, że nie należy tego traktować poważnie? A może chodziło o coś jeszcze innego?

Na koniec ciekawostka. Ten tekst z Big Book o zdrowym i niezdrowym rozsądku przepuszczony przez darmowy Translator Google zawiera pięć razy więcej sensu niż wersja niezwykle kosztownych polskich tłumaczy. Szkoda, że nie stało się tak z całą książką – mniej byłoby błędów i sprzeczności.


Miałem weryfikować swój sposób myślenia w oparciu o nową, wewnętrzną świadomość Boga. Dzięki temu zdrowy rozsądek miał stać się czymś więcej niż tylko zwykłym, ludzkim rozsądkiem. W chwilach zwątpienia miałem siadać w ciszy, prosząc jedynie o wskazówki i siłę, by stawiać czoła problemom tak, jak On by tego ode mnie oczekiwał. Nigdy nie wolno mi było modlić się w sprawach dotyczących wyłącznie mnie samego – chyba że moje prośby wiązały się z tym, jak mogę być użyteczny dla innych.

A to tekst wydania IV amerykańskiego, jakby ktoś chciał szukać cudzysłowów: