Upalne lato. Temperatura zbliża się do czterdziestu stopni; asfalt robi się miękki, media przypominają o konieczności nawadniania organizmu. Rozprażoną ulicą idzie alkoholik w futrze. Spotyka kolegę z mityngów, który zdumiony pyta o to futro, czemu kumpel tak się ubrał i po co? Alkoholik odpowiada z dumą, że ubiera się dokładnie tak samo, jak jego sponsor. I dodaje – nie pamiętasz Ziutka i jego grubej puchowej kurtki? Kolega na to: tak, oczywiście, pamiętam, ale to było zimą…
Pamiętam jak bardzo dawno temu pojawił się pomysł, żeby sponsorzy swoich podopiecznych nakłaniali do sponsorowania już po Piątym Kroku. Było to wynikiem wielu rozmów, wymiany doświadczeń, ale zwłaszcza odpowiedzi na pytanie: jakie jest minimum, ile Kroków najmniej musi postawić alkoholik, żeby swoimi wadami nie zrobił krzywdy podopiecznemu? Wyszło wtedy, że minimum pięć.
I tak podopieczni wysyłani bywali do sponsorowania, kiedy tylko ze swoimi sponsorami postawili Krok Piąty. Z ogromnym zaskoczeniem dowiedziałem się, że coś takiego gdzieniegdzie dzieje się nadal.
Pomysł podejmowania służby sponsora już po Kroku Piątym pojawił się kilkanaście lat temu w warunkach bardzo szczególnych. Głód sponsorowania i Programu był wtedy ogromny. Sponsorów było wówczas dostępnych kilku lub kilkunastu, ale proszących o pomoc i sponsorowanie kilkudziesięciu, a może i więcej. Taki stan rażącej dysproporcji między potrzebami, a możliwościami, trwał może z rok. Z czasem warunki zaczęły się zmieniać, a obecnie są już całkowicie i zupełnie inne. Potencjalnych sponsorów jest więcej, niż chętnych do poznawania Programu, stawiania Kroków. Zmieniło się od tamtych czasów wszystko, wszystko jest inaczej, nie ma już od bardzo dawna żadnej potrzeby stosowania skróconego i powierzchownego sponsorowania, przez nie do końca przygotowanych sponsorów.
W Kroku Dwunastym naszego Programu mowa jest o niesieniu tego posłania po przebudzeniu duchowym w rezultacie tych Kroków. Tych Dwunastu Kroków, a nie tylko pierwszych pięciu! Tak więc warunkiem jest przebudzenie duchowe, a nie techniczna znajomość sponsorowania w ograniczonym zakresie pięciu pierwszych Kroków.
Zapytałem kilku alkoholików, czemu teraz robią coś takiego? Odpowiadali jednomyślnie, że dlatego, że tak robił ich sponsor. Tylko… co z tego? Sponsorzy każdego z nas kiedyś pili, ale czy to oznacza, że ja czy my też powinniśmy pić? Czy istnieje w AA w Polsce jakiś formalno-prawny nakaz kopiowania zachowań sponsora? A może zakaz uczenia się i zdobywania nowych doświadczeń? Nawiązując do pierwszego akapitu, może dobrze byłoby wreszcie zrozumieć, że zima bezpowrotnie się skończyła, panują tutaj już zupełnie inne warunki i okoliczności; klimat w polskiej wersji AA jest już całkiem inny. Dlaczego coś tak problematycznego i wątpliwego nadal funkcjonuje?!
Odpowiedzi wydają się stosunkowo proste. Paniczny strach przed odpowiedzialnością, bo jeśli robię dokładnie to, co mój sponsor, to on za to odpowiada, a nie ja. Naprawdę, czyżby? Coś takiego świadczy o braku kontaktu z rzeczywistością, to jest po prostu o braku trzeźwości. Osobiście odpowiadam za to, co i jak zrobiłem, a tłumaczenie, że kopiowałem pomysły jakiegoś innego alkoholika, jest po prostu dziecinne.
Odpowiedź druga – kompletna niezdolność do uczenia się, rozwoju, zdobywania nowych doświadczeń. Ba! Wydaje się, że niektórzy są wręcz dumni z tego, że lata temu zatrzymali się w rozwoju, a sponsorując kolejnych alkoholików, nie zdobyli żadnych nowych doświadczeń.
Muszę też przyznać, że wielokrotnie byłem przykładem członka AA, zadowolonego z siebie, a jednak skostniałego. Wiedziałem, że Wspólnota AA powinna być ciągle giętka, gotowa do niewielkich zmian w swoich strukturach, zdolna zaspokoić indywidualne potrzeby nowo przybyłych alkoholików. Wiedziałem też, że nasze oklepane frazesy, jak stać się trzeźwym, muszą być każdego dnia odświeżane, a nie napuszone, gdyż każdy dzień jest nowy i inny. Ale zamiast robić to, działałem jak przestraszony osioł, który nie chce iść przez nowy stalowy most, gdyż nie jest on podobny do starego, koślawego. Cytat z „Grapevine”, z marca 1964, z artykułu „Czy coś złego dzieje się ze Wspólnotą AA?”, przedrukowanym w biuletynie Mityng.
Odpowiedź trzecia – brak poczucia bezpieczeństwa i ufności, że Bóg, jakkolwiek Go rozumiemy, tak wszystkim pokieruje, żeby było dobrze. Czyli… może i wierzą w Boga, ale kompletnie Mu nie ufają.
Nigdy nie obawiajmy się pożądanych zmian. Oczywiście musimy odróżniać zmiany na gorsze od zmian na lepsze. Gdy jednak potrzeba zmiany - w pojedynczym człowieku, w grupie AA czy w całej wspólnocie - staje się wyraźnie widoczna nie możemy pozostać bezczynni. Istotą wszelkiego wzrostu i rozwoju jest gotowość do zmian na lepsze i gotowość do wzięcia na siebie odpowiedzialności za konsekwentne ich wprowadzenie. Cytat z „Jak to widzi Bill”, s.115.
Jedynym stałym elementem w życiu człowieka, każdego człowieka, bo nie tylko alkoholika, jest zmiana. Zmiany mogą nam się podobać lub nie, ale są faktem. Trzeźwi ludzie nie kopią się z faktami. Nie wydaje mi się też, żeby ignorowanie zmian było objawem trzeźwości.
I jeszcze jeden drobiazg – skąd pomysł, że mój sponsor jest/był absolutnie nieomylny i bardzo, bardzo dobry, jeśli nie najlepszy, w tym sponsorowaniu? Naprawdę jest/był tak idealny, że powinienem bezrefleksyjnie całymi latami kopiować jego pomysły, podejście i postępowanie, z przekonaniem, że nikt nigdy nic lepszego nie zaproponuje, nie odkryje?
W czasach zmian świat należy do tych, którzy się uczą, podczas gdy Ci, którzy już się „nauczyli”, okazują się świetnie przygotowanymi do życia w świecie, który już nie istnieje [Eric Hoffer, amerykański pisarz, zajmujący się problematyką filozofii społecznej].
Lubię mojego sponsora, szanuję go, to mądry facet. Jednak mam swoje życie i nazbierałem w nim wiele doświadczeń, które nie są doświadczeniami mojego sponsora. Coś takiego właśnie wydaje mi się oczywiste i naturalne – w końcu nie karmimy już podopiecznych kiszoną kapustą, melasą i pomidorami, a przecież tak działał skuteczny sponsor, doktor Bob i nie trzymamy dwóch butelek whisky na szafie w kuchni, na widoku, żeby – jak to robił Bob Smith – udowadniać sobie i innym, że mamy silną wolę.
Dopiero gdy pozbędziemy się pewności właścicieli prawdy, gdy uświadomimy sobie, że jesteśmy w drodze, a nie u celu, nasza droga przestanie być błądzeniem w zaczarowanym kręgu beznadziejnego powtarzania (ks. Tomáš Halík „Hurra, nie jestem Bogiem!”).
„Niebezpieczeństwo związane z przestrzeganiem zasad polega na tym, że może to być po prostu zewnętrzny pokaz realizacji programu, podczas gdy prawdziwe myśli i uczucia pozostają niezmienione” [„Spacer w suchych miejscach”].



